UN CURSO DE FESTAS POPULARES

A vendima ou O outono de Goya

Iniciamos un novo curso e unha nova sección neste blogue que titulamos "Un curso de festas populares". Queremos lembrar nesta sección as festas populares a través da figura homenaxeada no Día das Letras Galegas: Antonio Fraguas. Entre a súa abundante obra figura un libro titulado A festa popular en Galicia e pareceunos que sería unha boa idea ir lembrando algunhas destas festas a través dos seus textos ou os doutros autores, xa que coma sabedes estas están moi vinculadas cos ciclos agrícolas e coas estacións.

Ramón Cabanillas

Empezamos coa vendima que se realiza habitualmente a finais de setembro e comezos deste mes de outubro. Escollemos unhas estrofas do seu poema "Vendima en Salnés" que, por certo, tamén recolle Fraguas no amentado libro.

No carro ven a tinalla, cheíña a non poder máis;

detrás, as vendimadoras, a rir , collidas das mans.

O carro vén derradeiro, chirra que te chirrarás

e por riba do rinchido rompe unha moza a cantar.

Lévame no carro, leva,

carreteiriño das uvas;

lévame no carro, leva

comerei das máis maduras.

Ramón Cabanillas, Poemas soltos

E por se queredes saber coma foi a vendima este ano en Galicia deixámosvos un enlace coas novas relacionadas con esta na TVG.

• Vendima na CRTVG.

FESTAS E REFRÁNS DE FEBREIRO

 Por san Blas verás la cigüeña volar y, si no la vieres, año de nieves

Cegoñas de Józef Chelmónski

Os refráns sobre o mes de febreiro son moi abundantes. Algúns deles están relacionados coa festa da Candeloria, sobre a que xa temos escrito aquí:

• Cando a Candeloria chora, medio inverno vai fóra; que chore, que deixe de chorar, mitá do inverno está por pasar.
• O día da Candelaria, se chora ou venta, inverno entra. E se non venta nin chora, inverno fóra.
• Pola Candeloira casan os paxariños e maila galiñola.

Outros fan referencia ás tarefas agrícolas e a meteoroloxía:

• A auga de febreiro derrama o viño
• A suga de febreiro fai o lameiro^.
• A auga de febreiro ten pros campos tempero; e a de maio teno pra todo o ano.

Ou ao rigor do clima neste segundo mes do ano:

• Febreiro, frebas de frío, e non de liño.
• Febreiro, inda que corto, é o pior de todos.
• Febreiro louco, sacou o seu irmán e apedreouno.

Por suposto, non podemos deixar de mencionar aqueles que tratan sobre o Entroido:

• O entroido ao tizón, a pascua ao sol
• O entroido, coas súas artes, botou a san Matías fóra do martes.

Despedímonos lembrando un dos nosos preferidos: " Xaneiro, xeadeiro; febreiro, verceiro; marzo, airoso; abril, chuvioso; maio, pardo; san Xoán, claro, valen máis estos meses cas súas mulas co seu carro".

Por certo, se queredes saber a orixe do refrán co que iniciamos esta entrada premede aquí.

BALTASAR MERINO E A METEOROLOXÍA

A Real Academia Galega de Ciencias homenaxeou este ano a Baltasar Merino no Día da Ciencia en Galicia. Aínda que o Padre Merino é moi coñecido polos seus traballos botánicos, quizais o sexa menos coma meteorólogo. Porén, Merino foi un meteorólogo innovador tal e coma podemos ler na web da RACG:

O seu interese pola meteoroloxía non só o levou a relacionala de xeito pioneiro coa botánica, senón que achegou visións innovadoras para a época merecedoras do recoñecemento dos expertos. A el débenselle os primeiros traballos de climatoloxía aplicada que se realizaron en Galicia, tomando como referencia datos obtidos na Guarda entre 1881 e 1890, con avanzadas gráficas de evolución de temperatura, humidade e precipitación.

Ademais de ser un dos promotores da creación da rede de estacións pluviométricas de España, a súa recomendación de usar o barómetro para predicir as borrascas atlánticas valeulle as loubanzas do director do Observatorio Meterolóxico de Lisboa. Esta recomendación foi publicada pola prensa española e portuguesa a raíz da traxedia que provocou un temporal costeiro en Póvoa de Varzim en 1892, co falecemento de máis de cen persoas, e que Merino propoñía evitar de cara ao futuro xeralizando o uso do barómetro, principalmente entre os pescadores. “En vista, pois, das indiscutibles vantaxes que pode proporcionar e do seu insignificante coste, de agardar é que os que se confían casi diariamente á mercede das ondas e dos ventos se fagan con tan precioso aparato", escribiu.

 "O maior coñecedor da flora galega e innovador meteorólogo Baltasar Merino, protagonista do Día da Ciencia en Galicia"

Web da Real Academia de Ciencias de Galicia